ویژگی ها و مشخصات  جمعیتی  دهلران

در شهرستان دهلران طوایف کرد، لر، عرب و فارس زندگی می‌کنند.

طوایف لر ساکن شهرستان دهلران :

ایل کاحیرده : گویش آنها لری است. و شامل طوایف : دوییت –اورهام – لته- بن ریزی – فرض عالی – چراغ – رحمت الله – سیرو – برایم – دیلرونی – در گاه – رشنو  .....

ایل دیناروند :  از طوایف لر ساکن موسیان  هستند و شامل تیره‌های:  سرگچی – قماور – هشاور – روغنی – قاید – پیشکار- غیاسوند – کیاوند – ولی شرف- و غیره... می‌باشند.

طوایف کاووسی: از طوایف لر ساکن موسیان  هستند و شامل تیره‌های: میرزا- رحمه – نصیری- پاپاواسی – آمی – می‌باشند.

طوایف کاوری یا کَوری‌ها: ساکنین کور از توابع بخش زرین آباد  می‌باشند .

 طوایف سید ناصر الدین: سادات سید ناصر الدین در بخش مرکزی و اناران هستند و گویش آنها شبیه گویش شوهانی ها است.

طوایف سید ابراهیم قتال: سادات سید ابراهیم قتال که در بخش مرکزی و بخش اناران ساکنند گویش آنها شبیه گویش شوهانی ها است.

طوایف کرد ساکن شهرستان دهلران :

طوایف مه میه وند  به زبان کردی ایلامی تکلم می‌کنند. و شامل تیره‌های: قطبین – کاکلی – نوروژه وند – گوران – جوقلی – برامسین – پاپی – گل گلی – مموس مزیه  و ...........

عشیره ی بالوی ها :از معدود طوایف کرد دهلران که اسمشان فاقد ""وند"" می باشد

سایر طوایف حامل پسوند ""وند"" شامل تیره‌های  جایروند -   شلاروند – امه جشنی – نوکر پیر –مرالوند – مفروند– هیوری – گه رکی – گا کله – دشتی– رضا  و ..........

از جایروند ها بیشتر بدانیم :

جایروند هارا منتسب به منطقه جایدر لُرستان می دانند و آنها را از طوایف لک  می دانند و برخی عقیده دارند از کردستان  به این منطقه آمده‌اند. در قدیم به زبان لری صحبت می کرده‌اند که اکنون در اثر مجاورت با عشیره ی بالوی در بیشه دراز و سایر مناطق زبان آنها تغییر نموده است. همچنین برخی دیگر از طوایف لک  این قوم از منطقه دلفان  آمده‌اند.

علی (عین االه) پدر محمد (ممی) بهمن(باپیر) و جایدر (جایروند) پدر این سه طایفه بزرگ میباشند

وارد پهله (زرین آباد کنونی) شدند .

علت نام گذاری زرین آباد :

زری مادر سه فرزند که بالا ذکر شده است میباشد مرحومه مغفور زنی با منش و طبیب گیاهی بود

خان اون دوران هر ساله برای درمان به نزد زری  می آمد

اما بعد از چند سال خان آن دوران گذرش به پهله شد سراغ طبیب را گرفت به خان گفتن زری از دنیا رفته خان بسیار ناراحت شد و دستور دادن تمام کدخدا ها تمام طوایف کرد پشت کوه را فرا خواند و گفت: هر سال من به این منطقه کرد نشین می آمدم بغیر از طبابت به کاردکرد های دیگری چون آبادانی این مناطق می پرداخت کار هایی که خان لذت میبرد چشمه ای پایین پهله تمام آن دیار را به گل و گیاهان دارویی زیبایی رونق میداد اما چون وجود ندارد باید این سرزمین را به نام زرین آباد نام گذاری شود ما از ان زمان تا الان احترام خواصی به این دیار داریم و در فصل بهار میزبان مسافران زیادی میباشد و زرین آباد بدانید زری او را اباد کرد

چون برادران محمد ، بهمن ، جایدر در میان مردم صاحب جا و مقام بودند خان دستور داد کدخدایی باید از میان این سه برادر تعیین شود که کدخدای کرد های پشت کوه شود اولین انتخاب و رای جایدر انتخاب شد جایدر به هر دلایلی این مسئولیت عظمی به عهده نگرفت او را به بهمن واگذار کرد و بهمن کدخدایی زرین آباد را به عهده کرد به گفته ی ریش سفیدان بهمن دارایی یازده پسر و یک دختر میباشد

اختلافات جزیی ما بین سه برادر صورت گرفت یکی خواستگاری کردن دختر بهمن برای فرزندان جایدر و محمد صورت نگرفت و گفت او را به حمزه دادام و دیگری آن بود وقتی حمزه صاحب فرزندی شد به نام دوستعلی که تشمالی به دوستعلی داد از آن روز به بعد سه برادر زرین آباد را به قسم تقسیم کردند که آن را صفحه ی کرد مینامند از زرین آباد به سمت شمال تا سید ناصرالدین تا کوه اناران به طایفه ی ممیوند  و از زرین آباد تا قلعه ی شیاخ تا مرز عراق و ایران تا جاده ی دره شهر و تا رود خانه ویله به جایروند و از قلعه شیاخ تا رود خانه میمه تا رودخانه وپله به باپیروند و از رودخانه میمه تا رود خانه کرخه  به طایفه ی دوستعلی وند داده شد

محمد(ممیوند)سه پسرداشت که دواز پسرانش لقب آن دوران قدیم که سرزبانهاست و به خودنام گرفتند یکی بنام علی که بنام کاک علی می خوانند چرا این لقب بهش دادند بخاطر این بودبرادریش وغیرت مردانگی خوبی داشت.

ودیگری بنام برامسی اسم اصلش مستعلی بود چون زنی از لـکهای سوری گرفت (سوره میری).(که در میخ منیش روستای بیشه دراز کنونی اسکان داشتندامادر زمان حیات (رضا وسبزعلی )ازطرف خان به الشتر و روستای عباس آباددره شهرتبعیدشدند ).به زبان لکی برامسی لقب دارشد.

لازم به ذکراست خانواده هایی ازسوره میری که الان با جایروند هم جرش وهم خون وفصلند یکی خانواده نوشادی اسکانشان در شهرک هزارانی ودیگری احسانی که در بیشه دراز ودهلرانند .

محمد (ممیوند)وجایدر(جایروند) برادر دیگری دارن بنام بهمن (وحمن باپیر)چرا به این طایفه بزرگ باپیروند می گویند چون در آن دوران کدخدای بزرگ کردهای پشت کوه زرین آباد بود وصدسال به بالا عمر کرد بدین خاطر بود .

 -------------------------------------

طوایف بزرگ باپیروند : یکی از یزرگ ترین طوایف کرد می‌باشد. که به زبان کردی ایلامی تکلم می‌کنند. و در شهر دهلران – زرین آباد – و روستاهای اطراف بخش مرکزی و اناران زندگی می‌کنند .

طوایف کل کوه : شامل طوایف مختلفی است. که به زبان کُردی پشتکوهی تکلم می‌کنند. و طوایف آن عبارتند از: بازگیر – ماسبی- زرگوش – میمه‌ای – مموس. و بیشتر درناحیه زرین آباد و میمه ساکنند. مردم منطقه بازگیرها را نیز از مهاجران لرستان می دانند.

طوایف مستقل کرد: دوستعلی وند – ناصرعالی – که به زبان کردی ایلامی  تکلم می‌کنند.

طوایف وابسته به کرد: ۱- سادات سورهام ۲- سادات سید ناصردین ۳- سادات ابراهیم قتال –۴ سادات صلی (صلاح الدین محمد) ۵- دشتی

طوایف عرب ساکن شهرستان دهلران :

طوایف عرب ساکن شهرستان دهلران:

1- بنی لام ۲- خرسان ۳- چنانه ۴- سرخه ۵- چعب ۶- مطارفه ۷- خسرج ۸- دلفیه ۹- سادات بخات ۱۰- سادات علوی دال پری همه اینها به عربی تکلم می‌کنند.

اقوام فارس :

اقوام فارس نیز به دلیل مهاجرتهای شغلی و برخی نیز به دلیل انتقال به مناطق محروم و عده ای نیز به دلیل کشاورزی و منابع نفتی این شهرستان سالهاست .  با طوایف لر – کرد و عرب  به خوبی زندگی می کنند .